Żyletą po schematach. O modlitwie rozmawiają o. Paweł Porwit OCD i o. Grzegorza Papciak OCD.


Grzegorz: Co najbardziej przeszkadza ci na modlitwie?

Paweł: Dobre pytanie. Chyba właśnie to, co jednocześnie może mi najbardziej pomóc.

Grzegorz: Czyli?

Paweł: Czyli fantazja, wyobraźnia, pamięć, uczucia i zmysły. Zauważ, że to, co nas rozprasza, to przede wszystkim wewnętrzne bogactwo człowieka. Z jednej strony jesteśmy tak skomplikowani, a z drugiej strony - obdarowani. Dzięki temu, co przeżywam i czego doświadczam, mogę wejść w kontakt z Bogiem i jednocześnie mogę ten kontakt stracić.

Grzegorz: No tak. Masz rację. Na przykład taka prosta rzecz jak myśl o Bogu. Może się ona stać modlitwą – głęboką i szczerą modlitwą. Ale z drugiej strony myśl o Bogu to jeszcze nie jest sam Bóg. I jeśli człowiek nie ma odwagi pójść dalej, porzucając wszystko, co już o Bogu wie, nigdy nie zacznie obcować z Tajemnicą.

Paweł: Czyli co? Najpierw powinienem sobie zadać pytanie: „Jak przestać się modlić, żeby zacząć się modlić?”

Grzegorz: Tak. I zacząć od obalenia kilku mitów i schematów własnej modlitwy, w której nie pozwalasz Bogu być Bogiem. Czekasz tylko na boga, który objawi się zgodnie z twoimi oczekiwaniami. Taki bóg nie jest wszechmogący.

Paweł: A ty rozmawiałeś kiedyś z Wszechmogącym? O czym się z Nim rozmawia?

Grzegorz: O wszystkim, i to bez znieczulenia. Człowiek czasami zachowuje się dość dziwnie - potrafi sobie wmówić wiele różnych rzeczy, często niedorzecznych. Jest mistrzem iluzji i w dodatku kryje się za pozorami. Nawet jeśli ma wiele dobrych i szlachetnych pragnień, nie wszystkie są bezinteresowne. Wiele z nich jest uwikłanych. Na przykład: idę się pomodlić, ale nie dla spotkania z Bogiem w prawdzie, tylko żeby znaleźć schronienie. To naiwne przekonanie, że modlitwa oznacza wzniosłe, głębokie i pobożne uczucia. Przecież nierzadko na modlitwie musimy się zmierzyć z bólem rozczarowania – z tajemnicą Boga niezrozumiałego.

Paweł: Wtedy modlitwa jest naprawdę trudna. Ale dzięki temu staje się szansą i zaproszeniem do budowania prawdziwej więzi. Szczególnie wtedy, gdy doświadczamy na modlitwie samotności.

Grzegorz: Albo rozproszeń.

Paweł: Tak, ale rozproszenia nie zawsze są wrogiem modlitwy.

Grzegorz: Przecież rozproszenia utrudniają koncentrację.

Paweł: Owszem, są one wrogiem modlitwy o tyle, o ile zostały wcześniej sprowokowane. Chodzi o hałaśliwy styl życia, płytkie rozmowy, nadmiar wrażeń, które mogą zdominować moje życie i rozproszyć wspomniane już: fantazję, wyobraźnię, pamięć, uczucia i zmysły.

Grzegorz: A kiedy rozproszenia mogą pomóc?

Paweł: Kiedy są niezawinione. Czyli kiedy pomimo moich starań doświadczam trudności, bo być może Wszechmogący chce, abym zwrócił uwagę na jakiś konkretny problem mego życia, którego sobie nie uświadamiam. Może właśnie o tym Bóg chce ze mną porozmawiać, bo to jest ważne dla mnie, a więc i dla Niego. A ja to ignoruję. Może chce mnie zaprosić do głębszej przyjaźni, może chce oczyścić i uwolnić moje motywacje i nauczyć mnie, jak bardziej zaangażować się w obecność.

Grzegorz: Obecność nie tylko na modlitwie, ale w całym moim życiu – we wszystkich jego aspektach. Modlitwa to życie. Trzeba zatem uważnie obserwować swoje rozproszenia i swoje życie. Niektórym rozproszeniom trzeba pozwolić, aby przez jakiś czas nas odwiedzały.

Paweł: Czyli modlitwa niekoniecznie przynosi pokój, pocieszenie i ulgę w cierpieniu?

Grzegorz: Owszem, bracie. Tylko że my często mierzymy jej skuteczność według tego, na ile pozwala nam doświadczyć błogości. Czyli taki mały biznes z Panem Bogiem: ja Ci, Boże, poświęcę trochę czasu, a Ty sprawisz, że znikną wszystkie moje trudności. Oczekujemy, że modlitwa będzie działać jak muzyka relaksacyjna. Oczywiście w trudnych chwilach modlitwa, powierzenie się Bogu, jest pomocą, Pan Bóg chce nam pomóc, udziela swej łaski, by przezwyciężać przeszkody. Ale to nie może być celem modlitwy. A sama modlitwa często bywa trudem i walką, może nam się nawet wydawać, że jesteśmy opuszczeni przez Boga, że nas nie słyszy, ale to nieprawda. Modlitwa jest owocna także wtedy, gdy nie jest przyjemna, nie musi być przyjemna, a może być nawet owocniejsza. W chwilach pozornego opuszczenia wychodzi na jaw nasza prawdziwa motywacja: trwam przy Bogu dla Niego samego czy z innych powodów? Kocham bezinteresownie czy chodzi mi o załatwienie interesu z Bogiem? W opuszczeniu i trudzie modlitwy widzimy, ile warta jest nasza relacja z Bogiem.

Paweł: Kiedy o tym rozmawiamy, wszystko świetnie rozumiem, ale w chwili zmagań mam ochotę się zbuntować.

Grzegorz: A mówisz Mu o tym?

Paweł: No, nie zawsze.

Grzegorz: Aha… czyli co? Przed Bogiem tylko w modnym ubranku, ze złożonymi rączkami i z permanentnym uśmiechem, bo Pan Bóg nie chce nas innych oglądać, tak? Otóż nie. Przyjmuje nas takimi, jacy jesteśmy, i tak jak każda żywa relacja, także przyjaźń z Bogiem może mieć różne odcienie, zależnie od naszej życiowej sytuacji. Bywa, że nie rozumiemy do końca woli Bożej, że buntujemy się przeciw temu, co nas spotyka, szczególnie jeśli nie widzimy w konkretnych sytuacjach rozwiązania trudności, wyjścia z nich. Pan Bóg cię nigdy nie opuszcza, nawet jeśli jest ci to obojętne. Mówi: Ja zawsze jestem z tobą. Dlatego możesz się buntować, spierać z Bogiem, kłócić się, wykrzyczeć przed Nim swój ból, bylebyś tylko nigdy nie utracił z Nim kontaktu.

Paweł: Masz rację. Wtedy jest szansa, że modlitwa dojrzewa razem ze mną. Często chcielibyśmy się modlić tak, jak nie potrafimy. A Bóg mówi: „Módl się tak, jak potrafisz, nie tak, jak nie potrafisz”. Czasem warto zgubić Boga, żeby móc Go na nowo odnaleźć,  żeby wybrać Go na nowo.